تبلیغات
مهاجراً الی الله - مشکلات بخش کشاورزی
مهاجراً الی الله
من یهاجر فی سبیل الله یجد فی الارض مراغما کثیرا و سعه
نوشته شده در تاریخ یکشنبه 1 مرداد 1391 توسط فرزان حدادی

 بخش کشاورزی از جمله مهمترین بخشهای تولیدی کشور محسوب میشود که نقش مهمی در تامین غذا برای جمعیت افزاینده داخلی و ایجاد اشتغال دارد. این بخش تحولات تاریخی مهمی را پشت سر گذاشته است که از جمله آنها میتوان به لایحه اصلاحات ارضی در دوره پهلوی اشاره کرد که موجب به هم ریختن بافت روستاها و افت شدید تولیدات کشاورزی و از میان رفتن خودکفایی در بسیاری از محصولات مهم برای اولین بار در تاریخ کشور شد. نکته مهم این است که اکنون نیز کشاورزی در معرض یک پیچ مهم تاریخی قرار گرفته است.

با افزایش جمعیت کشور و فشار برای افزایش تولید، فناوری جدید به تدریج توسط کشاورزان به کار گرفته شد. اگر در گذشته آب مورد نیاز برای کشاورزی از طریق هزاران قناتی که در سراسر کوهپایه‌های مملکت کشیده شده بود تامین میشد، اکنون دیگر میزان آب قناتها برای گسترش کشاورزی کفایت نمی‌کرد. فناوری قنات هزاران سال است که دچار رکود و ایستایی شده است، نه در روش‌های تاسیس آن بهبودی صورت گرفته است نه برای تعمیر و نگهداری آن ابتکار جدیدی به کار رفته است. ازینرو کمتر پیش آمده است قنات جدیدی در نواحی مستعد احداث شود، حتی برخی از قناتهای قدیمی نیز زمانی که رو به ویرانی میرفتند نیروی کار متخصص مقنی (اکثرا یزدی) به اندازه کافی برای تعمیر آنها در دسترس نبود. این در حالی است که امروزه دستگاههای micro-TBM مخصوص حفر تونلهای افقی با قطر کم وجود دارد که می‌تواند در این راستا مورد استفاده قرار گیرد.

بنابراین به تدریج کشاورزان به حفر چاههای عمیق که فناوری احداث آن از خارج از کشور وارد شده است متکی شدند. احداث بیرویه این چاهها موجب استفاده بی‌رویه از سفره‌های آب زیرزمینی و کاهش تدریجی آنها شده است. این موضوع باعث شده است آب این چاهها به تدریج شور شود و زمینهای آبیاری شده با این آبها نیز کم‌کم بلااستفاده شوند. هرگاه خشکسالی نیز چند سالی طول بکشد این مشکل به صورت بارزتری خود را آشکار می‌کند.

راه‌حل این مشکل در سال‌های بعد از انقلاب در اتکاء به کشت آبی با استفاده از آبهای سطحی جستجو شده است. نهضت بزرگ سدسازی که در دوران سازندگی آغاز شد و هنوز هم با شدت ادامه دارد آب مورد نیاز برای کشاورزی را تا حدودی تامین کرده است. با این حال، منابع آبهای سطحی نیز رو به اتمام هستند. بیشتر سدهای قابل احداث ساخته شده‌اند و در آینده نزدیک این منبع آب شیرین نیز از توسعه باز خواهد ماند و این در حالی است که نیاز به محصولات کشاورزی هر سال افزایش می‌یابد.

به نظر می‌رسد بهترین راه‌حل استفاده از آب دریا به کمک سیستم‌های آب‌شیرین‌کن باشد. این سیستم‌ها قادرند با استفاده از چند لایه فیلتر شبیه به کاری که داخل خاک به طور طبیعی صورت می‌گیرد آب شور را نمک‌زدایی کنند. از پساب آب بسیار شور این کارخانه‌ها می‌توان برای پرورش آبزیان شور مانند میگو و غیره استفاده کرد که خود کسب و کاری بسیار پرسود است. البته تاسیس این کارخانه‌ها که می‌تواند در جنوب کشور برای انتقال آب خلیج فارسو دریای عمان به استانهای خشک جنوبی کشور یا در شمال کشور برای انتقال آب به استانهای خشک شمالی و حتی تامین آب بیشتر برای استانهای سرسبز فعلی باشد نیازمند سرمایه و اقدام دولت است. اگرچه حتی در صورتی که این سرمایه نیز در دسترس نباشد دولت می‌تواند با اعطای مجوز ساخت این سیستم به شرکتهایی از شرق آسیا از پتانسیل موجود برای کشاورزی در داخل کشور استفاده بیشتری ببرد و مانع خشک شدن و بیکاری گسترده در روستاها و خالی شدن آنها از سکنه گردد. کشاورزان در شرایطی در سالهای اخیر قرار دارند که حاضرند چندین برابر مبالغ موجود را برای تامین آب بپردازند اگر کسی آب را برای آنها تامین کند.



درباره وبلاگ
آخرین مطالب
آرشیو مطالب
نویسندگان
پیوند ها
آمار سایت
قالب وبلاگ