تبلیغات
مهاجراً الی الله - رویای موج سوم
مهاجراً الی الله
من یهاجر فی سبیل الله یجد فی الارض مراغما کثیرا و سعه
نوشته شده در تاریخ یکشنبه 2 مرداد 1390 توسط فرزان حدادی

کتاب جدید آلوین تافلر با نام ثروت انقلابی تا حد بسیار زیادی تکرار ایده های گذشته وی در باب موج سوم و انقلاب فناوری است. تافلر از دیدگاه فلسفی معتقد به اصالت ماده است تا حدی که تاریخ بشر را بر حسب الگوی مسلط تولید تقسیم بندی میکند. از نظر او انسان متمدن با اختراع کشاورزی به وجود می آید که موج اول تغییر (یا انقلاب) نام دارد. موج دوم تمدن صنعتی یا مدرن است که تافلر آن را با شیوه تولید انبوه می شناسد و موج سوم که از نظر او بر مبنای تولید دانش-پایه شکل گرفته است. از نظر تافلر همه چیز از تمدن مادی گرفته تا اخلاقیات و سایر امور متعالی از شیوه مسلط تولید در جامعه و یک تمدن ناشی میشوند، الگوی فکری ای که بسیار به مارکسیسم شبیه است. با این حال، تافلر حتی در مبانی مادی خود نیز دچار ضعف آشکاری است.

تافلر در نخستین کتاب خود به نام شوک آینده که در دهه 60 میلادی نوشته شد، نظریه اش را بر مبنای سرعت گرفتن امور بنا گذاشت. از نظر وی تغییرات در تمدن غرب در حال سرعت گرفتن هستند به نحوی که کم کم از حد تحمل انسانها خارج خواهند شد و اصلاحاً آدمها دچار شوک آینده یا شوک سرعت خواهند شد. با گذشت 50 سال از پیشگویی این کتاب لازم به تذکر نیست که چنین پیش بینی ای هرگز به وقوع نپیوسته است. در اینجا بد نیست به بدیل کنونی نظریه شوک آینده اشاره کنیم. آینده نگرانی همچون کورزول، ایده رشد نمایی فناوری را که در بعضی رشته ها همچون فناوریهای محاسباتی صادق هستند به کل فناوری تعمیم میدهند و معتقدند سرعت رشد این منحنی نمایی سال به سال افزایش خواهد یافت به نحوی که ماشین در زمانی نه چندان دور بشر را از حیث هوشمندی پشت سر خواهد گذاشت و عرصه حیات را در اختیار خواهد گرفت. برای وقوع چنین زمانی هم 10 تا 20 سال آینده را پیش بینی می کنند.

کتاب دوم تافلر با نام موج سوم متعلق به سال 1970 ایده اصلی وی را مطرح کرد. تافلر معتقد بود به زودی انقلابی موج سومی سراسر کره زمین را درخواهد نوردید. او در این کتاب با نظر به رشد ابزارهای رسانه ای و محاسباتی به طور کلی روند افزایش قدرت سیستمهای اطلاعاتی را پیش بینی میکند. البته چنین پیش بینی ای به وقوع پیوست. وی به مقوله تولید برای مصرف شخصی می پردازد و آینده بازار کار را در آن می بیند. وی در حقیقت پیش بینی میکند که به زودی نهادهای صنعتی مثل کارخانه، مدرسه، تلویزیون، و فرهنگ عامه که نشانه های انبوه سازی را در خود دارند فروخواهند پاشید، امری که هرگز اتفاق نیفتاد. تافلر در کتاب جدید خود تولید برای مصرف شخصی را تجلی یافته در کارهای مجانی جهانی مانند ویکیپدیا که محصول تلاش داوطلبانه صدها میلیون نفر در سراسر دنیاست و آمازون و ایبی (سایت حراجی) و شبکه های اجتماعی میبیند. با این حال این موارد که بسیار پراهمیت هم هستند تولید برای مصرف شخصی نیستند بلکه تولید برای مصرف دیگران به صورت داوطلبانه هستند.

وجه تمایز مهم کتاب جدید تافلر این است که وی در مقام مدافع بی چون و چرای سرمایه داری و مدرنیسم مجبور شده است به رخدادهای جدیدی که از سال 95 تا 2005 رخ داده است پاسخگو باشد. از جمله ظهور جنبش قدرتمند ضدجهانی سازی وی را کاملاً گیج کرده و به موضع انکار کشانده است. کسی که در کتابهای گذشته اش فقر را در جهان موج سومی به صورت یکی دیگر از اقلیتها به حاشیه میبرد اکنون فصل مهمی از کتاب را به فقر اختصاص داده است تا بتواند درباره جنبش ضدجهانی سازی و ظهور کشورهای فقیری مثل چین و هند مطالبی سردستی را طرح نماید. همچنین سقوط اقتصادی آمریکا که وی هنوز در سال 2005 اصرار داشته است که آن را نبیند (در حالی که دیگران از سالها قبل میدیدند) و برآمدن چین وی را به اختصاص یک فصل مهم دیگر کتاب به بررسی اقتصادهای مطرح جهان واداشته است.

در مورد چین تافلر اعتراف عجیبی دارد. در ابتدای کار سوال میکند که علت جهش اقتصادی چین چیست؟ آیا برگزیدن سیاستهای خصوصی سازی مورد تایید اجماع واشنگتنی است؟ سپس پاسخ میدهد که نه، چرا که بسیاری دیگر از کشورها نیز چنین سیاستهایی اتخاذ کردند اما شکست خوردند. بیراه نیست اگر بگوییم فراتر از این حرف محکمی درباره چین نتوانسته است بگوید. اما درباره ژاپن، در واکنش به دو دهه رکود اقتصادی این کشور، تافلر نظر جالبی را طرح میکند که قابل بررسی است. وی معتقد است شکست ژاپن محصول عدم هماهنگی یک بخش صنعت بسیار پیشرفته با یک بخش خدمات (شامل دولتی و غیردولتی) کند و نامتناسب بوده است. ژاپن دارای فرهنگی بسیار بسته است که به شدت به حفظ جایگاه اجتماعی افراد وابسته است. در ژاپن کسی از شرکتی که در آن کار میکند استعفا نمیدهد و شکستی هم در کار نیست. کسی اگر شکست بخورد راهش فقط خودکشی است. بنابراین چنین نظامی مانع از بروز نوآوریها و ریسکهایی است که متضمن رشد اقتصادی و پیشرفت یک کشور است. 



درباره وبلاگ
آخرین مطالب
آرشیو مطالب
نویسندگان
پیوند ها
آمار سایت
قالب وبلاگ